Sự việc trên sẽ không trở nên nghiêm trọng nếu như cá thể ba ba này không nằm trong danh mục động vật hoang dã (ĐVHD) cần bảo vệ; hay nếu như người dân hiểu và tôn trọng pháp luật và các cơ quan chức năng có trách nhiệm hơn trong việc giải cứu cá thể ba ba trên. Trên thực tế, ngay sau khi biết thông tin về vụ việc, các cán bộ của ENV đã tới gặp và giải thích với ông Toàn về mức độ quý hiếm cần bảo vệ của loài này. Tuy nhiên, thay vì hợp tác, gia đình ông và người dân đã tỏ thái độ tiêu cực về việc chuyển giao. Ông Toàn còn ngang nhiên thể hiện mong muốn được đền bù xứng đáng vì công của mình “đã bắt được loài quý hiếm”. Khi đã nhận một khoản tiền lớn trong tay, ông Toàn thậm chí còn trách cơ quan chức năng đã không nỗ lực trong việc giải cứu giải cứu ba ba nói trên với hàm ý ông ta đã muốn bán cho cơ quan chức năng song họ đã không chịu mua lại, nên việc ông ta bán cá thể ba ba này cho người khác chỉ là bất đắc dĩ. Suy cho cùng, ông Toàn không chủ định bắt cá thể ba ba trên, nhưng việc ông bán cá thể này cho người khác đã biến ông trở thành một tội phạm vi phạm các quy định về bảo vệ ĐVHD.

Một câu hỏi đặt ra là “Cơ quan chức năng ở đâu?”. Rõ ràng với vụ việc trên, các cơ quan chức năng, các nhà hoạch định chính sách chưa có được những động thái tích cực và hợp lý, nếu không muốn nói là họ đã chối bỏ trách nhiệm của mình. Người dân thiếu hiểu biết về pháp luật; các cơ quan chức năng chưa có thái độ quyết liệt để xử lý trường hợp này, trước và sau khi người dân bày bán cá thể ba ba trên; hay một số cơ quan báo chí đã có cái nhìn khá “thiện cảm” và ủng hộ đối với hành động của ông Toàn; tất cả đều đang đi ngược lại với các quan điểm bảo tồn, ngược với các quy định của pháp luật Việt Nam cũng như quốc tế. Thiết nghĩ, vụ việc này không chỉ là vấn đề của một cá thể ba ba Nam Bộ, cũng không chỉ là vấn đề của cá nhân ông Toàn mà nó khiến giới bảo tồn và rất nhiều người dân có trách nhiệm, có nhận thức cảm thấy lo ngại cho một thực tế đáng buồn ở Việt Nam. Người dân cảm thấy tự hào và may mắn khi vi phạm pháp luật về ĐVHD?!

Ba ba Nam Bộ thuộc Phụ lục II của công ước CITES (Công ước về buôn bán quốc tế các loài động thực vật hoang dã nguy cấp). Theo pháp luật Việt Nam, tại Mục b, Khoản 9, Điều 3 của Nghị định 99/2009/NÐ-CP “NGHỊ ÐỊNH VỀ XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC QUẢN LÝ RỪNG, BẢO VỆ RỪNG VÀ QUẢN LÝ LÂM SẢN” quy định "hành vi vi phạm hành chính đối với các loài trong Phụ lục II (Công ước CITES), xử lý hành vi vi phạm như đối với thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm nhóm IIA, IIB" của Nghị định 32/2006/NÐ-CP (Nhóm IIB là nhóm các loài ĐVHD nguy cấp, quý, hiếm hạn chế khai thác và sử dụng vì mục đích thương mại). Ngoài ra, theo Khoản b, Điểm 9, Điều 19 của Nghị định 99/2009/NĐ-CP quy định, người có hành vi săn, bắn, bẫy, bắt; nuôi, nhốt; giết trái quy định của pháp luật động vật rừng hoặc bộ phận của chúng thuộc loài nguy cấp, quý, hiếm nhóm IIB có giá trị từ 160.000.000 đồng thì bị phạt từ 400.000.000 đồng đến 500.000.000 đồng.

(Theo hồ sơ lưu trữ số 3732/ENV)

Từ ENV