Những tài liệu đã công bố ước tính tình trạng mất môi trường sống tự nhiên sẽ khiến18-35% số lượng loài biến mất vĩnh viễn vào năm 2050. Tỷ lệ dự đoán này có thể cao gấp đôi số liệu thực tế, vì một lỗi tính toán đã không được chú ý trong nhiều thập kỷ qua.

Nhà khoa học Stephen Hubbell ở ĐH California (Mỹ) và Fangliang He ở ĐH Tôn Trung Sơn (Trung Quốc) tìm ra cách giúp các nhà sinh vật học tính toán chính xác hơn tỷ lệ tuyệt chủng do mất môi trường sống.

Tính toán tốc độ tuyệt chủng chính xác là điều không thể. Hàng chục loài động vật được phát hiện thêm mỗi năm, và việc đếm những loài biến mất rất khó vì nhiều loài có kích thước nhỏ và sống ở những nơi ít được nghiên cứu, thường ở các khu vực nhiệt đới.

Vì thế, tốc độ tuyệt chủng thường được tính bằng mô hình toán học dựa vào tình trạng mất môi trường sống – thông số dễ đo đạc hơn. Khu vực khảo sát càng rộng thì càng bao quát nhiều loài.

Các nhà nghiên cứu môi trường tính toán tốc độ tuyệt chủng dựa tren đường cong mang tên Mối quan hệ khu vực loài (SAR), bằng cách đo một khu vực họ phải khảo sát – nơi sinh sống của một loài nào đó.

Bằng phương pháp tính ngược theo đường cong SAR, các nhà sinh vật học mặc định rằng tốc độ mất đi của số lượng cá thể trong một loài tỷ lệ thuận với mức độ môi trường sống bị tàn phá. Tuy nhiên, một loài chỉ thực sự biến mất khi toàn bộ khu vực sống của tất cả các cá thể của một loài bị phá hủy. Trong thực tế, địa bàn sinh sống của loài luôn rộng hơn trong các phép tính. Vì thế, phương pháp SAR cho ra tốc độ tuyệt chủng quá nhanh.

Hubbell và He phát triển một mô hình tính tỷ lệ diệt vong của loài dựa trên toàn bộ khu vực có loài đó sinh sống. Thử với dữ liệu về rừng và chim, họ thấy rằng tỷ lệ biến mất của chim là 83-165% nếu tính bằng phương pháp SAR cao gấp đôi kết quả do phương pháp họ đưa ra.

Jean-Christophe Vié, phó giám đốc bảo tồn loài vật thuộc Liên minh bảo tồn thiên nhiên quốc tế (IUCN), đồng ý rằng cần có phương pháp tính toán tốt hơn để tìm ra tốc độ tuyệt chủng. Nhưng theo Vié, “tốc độ tuyệt chủng cao gấp hai lần thực tế cũng không tạo ra khác biệt nhiều lắm, vì tốc độc biến mất của loài hiện nay cao hơn 100 – 1000 lần tốc độ tự nhiên”.

Theo Đất Việt