Hiện có nhiều ý kiến cho rằng cần phải lập tức bắt rùa tai đỏ, nạo vét hồ Gươm, xử lý nước ô nhiếm,…để cải tạo không gian sống cho "cụ rùa". Theo GS, việc làm cần thiết nhất hiện nay là gì?

Theo tôi, việc cần thiết nhất hiện nay đó là lập tức đưa "cụ rùa" lên bờ để cứu chữa các vết thương sau đó mới tiến hành các biện pháp khác. Vì như các bức ảnh chụp "cụ" trong thời gian gần đây, "cụ" nổi liên tục với nhiều vết lở loét trên mai, trên cổ. Sức khỏe của "cụ" đang trong tình trạng báo động.

Như con người chúng ta cũng vậy, nếu cho chúng ta nhìn thấy những vết thương nghiêm trọng ở trên cổ, trên lưng một người như thế thì ngay lập tức chúng ta phải cấp cứu giữ tính mạng cho người đó trước chứ không phải đi tìm xử lý người gây ra trước.

Sau khi cứu chữa vết thương cho "cụ rùa" chúng ta cải tạo hồ Gươm ngay để loại trừ những khả năng gây ra vết thương cho cụ.

Có một số nhà khoa học đưa ra đề xuất là tìm một hồ sạch khác để vận chuyển "cụ rùa" về  chữa trị, trong thời gian đó sẽ hoàn thành phương án dọn sạch Hồ Hoàn Kiếm rồi lại mang trả cụ về Hồ Hoàn Kiếm. GS nghĩ sao về đề xuất này?

Cá nhân tôi không đồng tình với giải pháp này. Chúng ta hiểu là từ khi hồ Gươm tách khỏi sông Hồng thì hồ Tây cũng bị tách khỏi sông Hồng. Nhưng tại sao hồ Tây lại không tồn tại một cá thể nào như "cụ rùa" nào mà chỉ có hồ Gươm? Có thể hồ Gươm mới là nơi ở thích hợp nhất cho "cụ rùa".

"Cụ rùa" đã sống bao đời nay ở hồ Gươm. Đưa "cụ" đi nơi khác, chắc gì nơi đó đã thích hợp, chưa kể nếu đưa đi xa còn gặp thêm nhiều rủi ro.

Hơn nữa, vấn đề tâm linh về rùa  Hồ Gươm của người dân cũng rất quan trọng. Sở dĩ người ta gọi là “"cụ rùa"” vì hình ảnh của cụ gắn liền với hồ Gươm với lịch sử vua Lê Lợi trả gươm cho thần Rùa. Đưa "cụ" lên bờ để chữa trị vết thương đã là một yếu tố động chạm đến tâm linh rồi, bây giờ lại tách cụ ra khỏi hồ Gươm thì không nên. Theo tôi chỉ nên đưa "cụ" lên tháp Rùa để điều trị rồi thả  xuống hồ.

Việc đưa cụ lên bờ để bôi thuốc, điều trị vết thương phải cách ly với nước, làm thay đổi môi trường sống của cụ. Theo GS liệu cụ có thể chịu được bao lâu và điều này có ảnh hưởng gì đến cụ hay không?

Về việc đưa cụ lên cạn để điều trị vết thương là không có gì phải lo ngại vì "cụ rùa" là động vật bò sát thuộc lớp rùa, chủ yếu thở bằng phổi. Ngoài ra lớp này còn có một số bộ phận có thể hô hấp được dưới nước như da, thông thường sau một thời gian ở dưới nước chúng vẫn phải nổi lên để thở bằng phổi.

Tôi không nói chính xác được thời gian nhưng "cụ rùa" thuộc lớp này này nên có thể sống trên cạn khá lâu, chỉ cần cung cấp đầy đủ thức ăn cho cụ.

Hơn nữa việc điều trị vết thương bằng bôi thuốc không nhất thiết phải cách ly hoàn toàn với nước vì theo tôi biết có nhiều loại thuốc đặc trị cho động vật dưới nước. Những loại thuốc này không tan trong nước nên chúng ta có thể yên tâm.

Từ trước đến nay, chúng ta chưa từng có kinh nghiệm hay tiền lệ về chữa bệnh cho một cá thể như "cụ rùa". Liệu việc đưa "cụ" lên bờ để điều trị vết thương có xảy ra nhiều rủi ro không mong muốn?

Đúng là từ trước đến nay, chúng ta chưa từng điều trị cho cá thể rùa nào như rùa Hồ Gươm. Tuy nhiên những chuyên gia kinh nghiệm về rùa của nước ngoài trên khắp thế giới có thể sẽ giúp đỡ chúng ta trong việc điều trị vết thương cho cụ.

Hay ngay bên cạnh chúng ta là Trung Quốc, họ đang nuôi hai cá thể rùa hồ Gươm hoàn toàn khỏe mạnh, thậm chí còn cho chúng sinh sản với nhau. Vậy tại sao chúng ta lại không biết học hỏi kinh nghiệm từ họ, nhờ họ tư vấn?

Thực tế rủi ro là có thể nhưng không đến mức sợ hãi. Có thể cụ khỏi, có thể "cụ" không khỏi, nhưng chúng ta không nên chần chừ. Việc cứu chữa cho cụ là quan trọng và cấp thiết chứ không phải vì sợ rủi ro mà chúng ta chấp nhận nhìn tình trạng sức khỏe của cụ ngày càng tồi tệ.

Sức khỏe của rùa Hồ Gươm đang trong tình trạng báo động nhưng hiện tại vẫn chưa có một dự án hay nguồn kinh phí cụ thể nào. Theo GS điều này có gây khó khăn cho việc bảo vệ?

Rùa Hồ Gươm không chỉ là loài động vật quý hiếm cần thiết được bảo vệ mà còn có ý nghĩa lịch sử, tâm linh lớn đối với người Việt Nam. Bởi vậy, hiện tại các cấp ngành trung ương và địa phương, các nhà khoa học, đặc biệt là người dân đều dành mối quan tâm lo lắng cho cụ.

Trước tình hình hiện nay, tôi nghĩ rằng việc thành lập ngay một dự án với nguồn kinh phí cụ thể để bảo vệ cụ là điều cần thiết. Chúng ta không chỉ chữa trị vết thương trước mắt mà còn xây dựng cả quá trình để bảo vệ cụ về sau như thành lập tổ công tác bảo vệ sức khỏe "cụ rùa". Tôi cho rằng việc này không có gì ghê gớm vì cũng giống như các dự án khác sẽ không mấy tốn kém.

Nhưng nếu chúng ta cứ nằm chờ có dự án, có kinh phí cụ thể mới bắt tay vào làm thì tôi e là quá chậm trễ. Nếu cơ quan chức năng không xin được kinh phí thì còn có cộng đồng, các doanh nghiệp, bà con,…tôi tin họ sẽ cũng chung sức cứu "cụ rùa".

Đất Việt