Voi bận làm du lịch đến mức chẳng kịp "yêu"

Đàn voi Buôn Đôn đang ngày càng lụi. Theo kết quả nghiên cứu, đánh giá tình trạng sức khỏe của voi, 30 năm trở lại đây, tỷ lệ sinh sản của voi nhà chỉ đạt 0,6%/năm.

Những năm gần đây, tỷ lệ này gần như bằng 0 vì môi trường cho việc gặp gỡ và giao phối giữa voi đực và voi cái bị hạn chế do các chủ voi quản lý voi độc lập, ít thả voi cùng nhau, tập trung chủ yếu cho khai thác du lịch.

Khẩu phần ăn cho voi thường rất nghèo nàn chỉ là ít chuối và mía. Trong khi nhu cầu bữa ăn hàng ngày của voi bao gồm nhiều thức ăn hỗn hợp. Cụ thể, voi nhà ở Đắk Lắk, vốn là voi rừng, mỗi ngày cần khoảng 3 tạ cỏ và hàng trăm lít nước. Ngoài ra voi còn có thói quen ăn, uống lai rai liên tục từ 70 đến 80% thời gian trong ngày.

Bên cạnh đó, cơ chế phân chia lợi ích giữa các chủ voi đực và cái chưa cụ thể, hợp lý. Chủ voi đực thường không được hưởng lợi trong việc sinh sản, đôi khi lại phải chịu trách nhiệm nếu voi đực khi giao phối làm voi cái bị thương tật.

Các nghệ nhân cho biết thêm, voi cũng có tình cảm như con người, do vậy nó cũng đòi hỏi có một môi trường thích hợp để “tìm hiểu” và việc giao phối cũng phải diễn ra khá kín đáo. Với việc quản lý voi theo hộ cá thể và theo cách của các công ty du lịch đã làm trở ngại cho việc sinh sản của đàn voi nhà.

Theo tính toán của các nhà bảo tồn, với tốc độ voi chết như hai năm qua, chỉ mười năm nữa, đàn voi nhà ở Đắk Lắk sẽ bị xoá sổ.

Tìm đâu môi trường sống cho voi

Năm 2006, Thủ tướng đã ký Quyết định 733/QĐ-TTg về việc phê duyệt kế hoạch hành động khẩn trương đến năm 2010 để bảo tồn voi ở Việt Nam. Tuy nhiên, mãi đến cuối năm 2010, Dự án Bảo tồn voi tại Đắk Lắk giai đoạn 2010 - 2015 mới được UBND tỉnh này phê duyệt với tổng kinh phí 61 tỷ đồng.

Mục tiêu của Dự án là quản lý bền vững quần thể hoang dã, phát triển đàn voi nhà và gìn giữ truyền thống lịch sử của cộng đồng dân tộc thiểu số gắn với voi; xây dựng một trung tâm bảo tồn gồm bệnh viện chăm sóc sức khỏe, cơ  sở nghiên cứu khả năng sinh sản của voi; bảo tồn, ổn định vùng cư trú đàn voi rừng, giám sát và hạn chế mâu thuẫn giữa voi và người; giáo dục môi trường và văn hóa truyền thống nhằm duy trì các hoạt động liên quan đến thuần dưỡng, lễ hội voi; thực hiện hiệu quả hợp tác quốc tế để tiếp nhận công nghệ, kỹ thuật về chăm sóc, quản lý, bảo tồn voi…

Một trung tâm bảo tồn sẽ được hình thành, vận hành theo đề án đã đưa ra với nhiều phân khu chuyên biệt gồm bệnh viện, cơ sở nghiên cứu khả năng sinh sản của voi, vườn trông các loại cỏ bổ sung thêm dinh dưỡng hàng ngày cho voi… sẽ là bước khởi đầu quan trọng để voi nhà được quy tụ, chăm sóc, bảo tồn. Trong khi, thuyết phục được các gia đình có voi tham gia vào khu bảo tồn, huy động được nguồn tài chính… không dễ.

Còn với voi rừng, để bảo tồn trước hết phải bảo đảm cho chúng một cuộc sống an toàn, chính là việc giữ rừng, bảo vệ môi trường hoang dã cho voi. Đó không là trách nhiệm của riêng ai mà cần sự chung sức của cả cộng đồng.