Loại bướm cái Đồng mỏ, một loại bướm có màu cam cánh đen, chỉ giao phối 1 lần trong đời và sau đó, chúng khép cánh lại để tránh sự "làm phiền" của những con đực "đeo đuổi" một cách dai dẳng.  Đây là phát hiện của Giáo sư Jun-Ya Ide thuộc Viện Công nghệ Kurume của Nhật Bản khi ông nghiên cứu về loại bướm này. Ông Ide cho biết: “Việc khép cánh khiến chúng khó bị phát hiện, giúp tránh giao tiếp với các con cùng loài, đặc biệt là quấy rối tình dục của các con đực”.

Để bảo vệ "hạnh phúc gia đình", loài bướm Pieris napi, một loại bướm trắng vân xanh, lại dùng một loại "vũ khí sinh hóa" - methyl salicylate - nhằm đánh đuổi tất cả mọi địch thủ.

Đây là kết quả nghiên cứu của nhóm nghiên cứu, do Johan Anderson thuộc Viện Công nghệ Hoàng gia Thụy Điển phụ trách. Theo các nhà nghiên cứu, thay vì trao cho bướm cái một chiếc nhẫn đính hôn để xác nhận rằng "nàng" "đã có nơi có chốn", bướm đực tiết ra một liều methyl salicylate trong tinh dịch. Mùi của chất này khiến tất cả mọi bướm đực xung quanh phải lảng ra xa và tìm đến những bướm cái khác còn chưa bị "dính mùi". Sau một thời gian, mùi hương mới bị phai dần và mất đi.

Johan Anderson cho biết: "Thông thường, hiệu quả của mùi hương phụ thuộc vào chu kỳ tái giao phối của bướm cái. Điều này có nghĩa là số lần "gặp gỡ" sẽ giảm xuống đáng kể trong khoảng bốn - sáu ngày, sau đó bướm cái sẽ hấp dẫn trở lại và tiếp tục giao phối. Quá trình này sẽ có lợi cho cả bướm đực lẫn bướm cái. Thời gian bốn - sáu ngày đó, bướm cái đẻ trứng. Nhờ có methyl salicylate, bướm cái sẽ đẻ trứng một cách yên ổn, còn bướm đực thì bảo toàn được nguồn gien mà chúng đã "gửi" vào bướm cái. Ngoài ra, ấu trùng bướm cũng được hưởng lợi, bởi vì thời kỳ kiêng khem này sẽ khiến cho bướm cái trở nên cẩn thận hơn khi chọn bạn tình - chúng sẽ chọn những con đực trông đẹp nhất, mạnh khỏe nhất".

Methyl salicylate không có tác dụng đối với con người. Vấn đề sử dụng "vũ khí sinh hóa" này đã được Lawrence Gilbert, Giáo sư sinh học giao thuộc ĐH Texas (Mỹ), nêu từ năm 1976. Ông quan sát thấy hiện tượng này trên bướm Heliconius, tuy nhiên ông không xác định được tên của chất hóa học mà bướm đực sử dụng. Bướm Heliconius đực là loài yêu cực kỳ "say đắm". Bướm cái có rất ít cơ hội lựa chọn - bướm đực thường "ngồi lỳ" bên cạnh bướm cái và đánh đuổi tất cả những "địch thủ" khác. Nếu bị quấy rối quá mức, chúng sẽ sử dụng một loại vũ khí bí mật - một mùi hương xông lên. Các bướm đực khác trở nên bồn chồn và cuối cùng phải bay đi.

Trong tương lai, kết quả nghiên cứu này sẽ được khai thác để hỗ trợ cho nông dân, người làm vườn và người tiêu dùng chống lại ấu trùng bướm (sâu) ăn hại rau màu. Gilbert nói: "Một khi đã hiểu được cơ chế của tín hiệu hóa học kiểm soát hành vi giao phối của côn trùng, chúng ta sẽ chế tạo được những loại thuốc trừ sâu mới, hiệu quả hơn và ít ảnh hưởng đến sinh thái hơn".

Theo Bee.net.vn